Miedź w instalacjach wody pitnej

Decydujące znaczenie dla jakości wody w instalacjach wodociągowych ma rodzaj zastosowanego materiału instalacyjnego. Od materiału, z jakiego wykonane są instalacje, zależy charakter i intensywność zmian jakości wody, a także metody przeciwdziałania wtórnemu jej zanieczyszczeniu, które powinny lub mogą być podejmowane.

Przy doborze materiału należy zwrócić uwagę na jego odporność na korozję i proces starzenia wraz z wiekiem instalacji. Ważne, by stosowany materiał nie zmieniał smaku i zapachu wody. Instalacje powinny też zabezpieczać wodę pitną przed skażeniami mikrobiologicznymi, gdyż powierzchnie wewnętrzne instalacji mogą być miejscem namnażania się bakterii chorobotwórczych i pasożytów. W ostatnich latach poświęca się szczególną uwagę zagrożeniom związanym z rozwojem bakterii z rodzaju Legionella, które są przyczyną groźnej choroby zwanej legionelozą, objawiającej się zapaleniem płuc lub chorobami grypopochodnymi.

Jest ona szczególnie niebezpieczna dla osób w podeszłym wieku i o zmniejszonej odporności na choroby. Do wykonywania instalacji wody pitnej powszechnie stosuje się miedź. Miedź jest bakteriostatyczna, zapobiega rozwojowi bakterii oraz nie zmienia smaku i zapachu wody. Istotną zaletą instalacji wody pitnej z miedzi jest możliwość przeprowadzenia dezynfekcji termicznej w temperaturach większych od 70°C w czasie kilkunastu minut w celu zwalczenia bakterii, bez żadnych negatywnych skutków dla trwałości instalacji. Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi istnieją trzy kryteria, które powinna spełniać woda płynąca przez instalacje z rur miedzianych:

– odczyn pH > 7,

– zawartość jonów azotanowych mniejsza od 30 mg/l,

– stosunek zasadowości ogólnej do jonów siarczanowych większy od 2.

Większość zakładów wodociągowych spełnia wszystkie te wymagania. Jedynie w niektórych rejonach podgórskich woda o zbyt wysokiej zawartość siarczanów nie spełnia trzeciego kryterium. Do wykonywania instalacji wodnych używa się rur miedzianych instalacyjnych wyprodukowanych zgodnie z normą PN-EN 1057. Określa ona wymagania, jakie musi spełniać rura, m.in. skład chemiczny, własności mechaniczne, wymiary i tolerancje, jakość i czystość powierzchni. Dla rur, łączników i lutów wymagany jest Atest Higieniczny wydany przez Państwowy Zakład Higieny. Stosowanie rur miedzianych w instalacjach wody pitnej łączy się jednak ze spełnieniem dodatkowych warunków:

– Minimalna grubość ścianki rury miedzianej nie może być mniejsza niż 1 mm.

– Zaleca się stosowanie łuków zamiast kolanek.

Łączy się to z prędkościami przepływu. Drobinki zawarte w wodzie zarysowują kolanka, zdzierając wewnętrzną ochronną warstwę tlenkową. Warstwa odbudowuje się, pobierając tlen z wody i miedź z przewodu. Kolejne zarysowania prowadzą do perforacji. Prędkości przepływu ograniczone są do 1 m/s w poziomach i 2 m/s w podłączeniach punktów czerpalnych. Większe prędkości powodują w miedzi korozję erozyjną.

W celu ochrony instalacji przed zdzieraniem tlenkowej warstwy ochronnej przez zanieczyszczenia (piasek i inne cząsteczki stałe) obowiązkowo należy instalować filtr mechaniczny o zdolności zatrzymywania cząstek większych niż 80 µm. Filtr wymaga obsługi i płukania, gdy wzrastają opory przepływu. odcinki instalacji łączy się za pomocą lutowania miękkiego, gdy średnica rury jest mniejsza niż 28 mm. Dla średnic większych stosuje się lutowanie twarde. Alternatywną metodą łączenia jest zaprasowywanie.

W przypadku konieczności użycia różnych materiałów bardzo istotne dla trwałości instalacji jest prawidłowe ich stosowanie. Niedopuszczalne jest stosowanie rur lub urządzeń ze stali ocynkowanej za przewodami miedzianymi (patrząc w kierunku przepływu wody). Woda niosąca jony miedzi powoduje bowiem przyspieszoną korozję wżerową stali ocynkowanej. Zawartość jonów miedzi w wodzie pitnej w granicach od setnych części mg/l do kilku mg/l Cu2+ ma wpływ na właściwości zdrowotne.

W Polsce rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi określa, że woda do picia z instalacji miedzianych nie powinna zawierać więcej niż 2 mg Cu2+/l. Miedź jest niezbędnym do życia pierwiastkiem śladowym, składnikiem wielu ważnych enzymów. Jej niedobór w diecie może być przyczyną wielu chorób. Jony miedzi zawarte w wodzie pitnej płynącej w instalacji z miedzi mogą być dodatkowym źródłem zaopatrzenia w ten pierwiastek. Ponadto jony miedzi zabezpieczają instalacje przed rozwojem bakterii z rodzaju Legionalla i innych pasożytów. Instalacje z miedzi charakteryzują się długim czasem eksploatacji, który sięga nawet 100 lat. Warunkiem jest jednak właściwe zaprojektowanie i eksploatacja instalacji, które zapewnią trwałość i niezniszczalność warstwy tlenków zabezpieczających przed dalszym utlenianiem się miedzi.

Pobierz: Instalacje-wody-pitnej-2019.pdf (451KB)