Miedź w instalacjach gazowych

W instalacjach grzewczych na paliwa gazowe oprócz rur ze stali węglowej powszechnie stosuje się także miedź, z uwagi na jej bardzo dobre właściwości fizyczne i mechaniczne oraz mniejsze przekroje rurociągów w porównaniu z instalacjami ze stali węglowej. Przypomnijmy zasady stosowania miedzi w instalacjach gazowych, a także przyjrzyjmy się wymaganiom dotyczącym uruchomienia takiej instalacji i roli dostawcy gazu.

Rury miedziane stosowane w instalacjach gazowych muszą charakteryzować się wysoką jakością zapewniającą dużą (nieograniczoną) trwałość i niezawodność instalacji, a także łatwość i prostotę montażu. Wszystkie wymagania dla rur do wykonywania instalacji gazowych zostały zawarte w PN-EN 1057. Rury te produkowane są

w trzech stanach materiału:

– twardym (R290),

– półtwardym (R250),

– miękkim (wyżarzonym – R220).

Ze względów estetycznych do instalacji grzewczych stosuje się rury twarde, rzadziej –półtwarde. Miedzianej instalacji gazowej nie można bowiem zakrywać, czyli tynkować, lub prowadzić w zamkniętych kanałach, zaś rura miękka byłaby po rozwinięciu pofałdowana. Rury do instalacji gazowych wykonane są ze stopu miedzi odtlenionej fosforem o składzie Cu + Ag > 99,9%; fosfor 0,015% < P < 0,040%. Gatunek ten oznaczony jest symbolem CW024A (Cu-DHP). Wymagania wymiarowe dotyczą średnicy zewnętrznej i grubości ścianek rur (tabela 1). Minimalna grubość ścianki rury miedzianej stosowanej w instalacjach gazowych to 1 mm. Istotnym wymaganiem z punktu widzenia trwałości instalacji jest także jakość powierzchni rury. Dotyczy ona czystości powierzchni wewnętrznej i zewnętrznej w zakresie zanieczyszczeń mechanicznych oraz obecności węgla. Dopuszczalna ilość resztkowa węgla na wewnętrznej powierzchni rur miedzianych nie może przekraczać 0,20 mg/dm2. Ponadto rury miedziane stosowane w instalacjach gazowych powinny mieć trwałe oznaczenie, które pozwala skontrolować rurę zarówno przy zakupie, jak i po jej zamontowaniu

 

Zgodnie z przepisami obowiązującymi w Polsce, przy wykonaniu wewnętrznej instalacji gazowej z rur miedzianych instalator ma do dyspozycji dwie metody łączenia:

– z zastosowaniem łączników lutowanych na twardo oraz

– z zastosowaniem łączników zaprasowywanych.

Obie te metody są wymienione w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (DzU nr 75 poz. 690 z 202 z późn. zm.). Metoda lutowania na twardo jest wymieniona wprost, natomiast metoda zaprasowywania jest ujęta ogólnie jako

ta, która ma spełniać wymagania szczelności i bezpieczeństwa określone w polskich normach dotyczących instalacji gazowych.

Należy pamiętać, że kryterium stosowania lutowania twardego w instalacjach z rur miedzianych wynika z przepisów przeciwpożarowych, według których szczelność instalacji powinna być zapewniona do temperatury 650°C, co umożliwi ewakuację ludzi z obiektu.

Do instalacji gazowych stosuje się:

– miedziane łączniki do lutowania kapilarnego;

– łączniki zaprasowywane z miedzi;

– łączniki z brązu z gwintem przyłączeniowym R/Rp, ze szczelnością uzyskaną na gwincie według PN-EN 10226-1 oraz końcówką do lutowania kapilarnego lub końcówką do zaprasowywania. Łączniki są wykonywane zgodnie z normą PN-EN 1254 -1, 2, 4. Dwa pierwsze służą do łączenia rur miedzianych, zaś trzeci do łączenia nagwintowanej rury stalowej z rurą miedzianą – lutowanej lub zaprasowywanej łącznikiem z gwintem i końcówką do lutowania lub zaprasowywania.

 

Do łączenia można stosować np. luty twarde CP 203 (L-CuP6) i CP 105 (L-Ag2P). Przy łączeniu elementów miedzianych topnik nie jest wymagany. Konieczny jest on w wypadku łączenia rury miedzianej z łącznikiem z brązu lub mosiądzu. Zalecany jest topnik FH 10. Łączniki zaprasowywane stosowane w instalacjach gazowych wykonuje się z miedzi lub brązu. Mają one żółty oring z HNBR i dodatkowo, w celu identyfikacji, na powierzchni zewnętrznej oznaczone są żółtą kropką. Po przebyciu badań i procesu certyfikacji taki łącznik powinien mieć wymagane prawem oznaczenia (zwykle na opakowaniu jednostkowym i bezpośrednio na łączniku), zawierające m.in. informacje o numerze Krajowej Deklaracji Zgodności, numerze aprobaty technicznej i numerze certyfikatu oraz podstawowe dane techniczne.

O ile instalacja gazowa z rur stalowych czarnych łączonych przez spawanie nie ma ograniczeń odnośnie do miejsca zastosowania, o tyle na instalacje z miedzi takie ograniczenia się nakłada. Z rozmów z instalatorami wynika, że ich wątpliwości budzi np. stosowanie miedzi za gazomierzem zamontowanym na klatce schodowej budynku wielorodzinnego. Par.163, punkt 4 noweli ww. rozporządzenia podaje, że można stosować miedź za gazomierzem lub za odgałęzieniem do odrębnego lokalu. Jednocześnie to samo rozporządzenie umożliwia montaż gazomierza na klatce schodowej. Trudno więc dopatrzeć się we wspomnianych przepisach ograniczeń dotyczących opisywanego wyżej rozwiązania. Podobną interpretację przepisów można odszukać w publikacjach specjalistycznych dotyczących stosowania instalacji miedzianych.

Kolejnym źródłem wątpliwości, które wstrzymuje prowadzenie przewodów miedzianych za gazomierzami na klatkach schodowych, jest punkt 5 tego samego paragrafu, który zabrania prowadzenia rur miedzianych na zewnętrznej ścianie budynku. Wprowadzenie tego ograniczenia wynikało z potrzeby zapewnienia takich warunków, aby różnica między temperaturą powietrza zewnętrznego a temperaturą przesyłanego gazu nie powodowała wykraplania się pary wodnej na powierzchni przewodu, co mogłoby skutkować przyspieszoną korozją rur. W takim rozumieniu ściana oddzielająca lokal od klatki schodowej (ogólnodostępnego korytarza) nie jest ścianą zewnętrzną budynku. Nie ma więc zakazu stosowania rur miedzianych.

Pobierz: Miedź-w-instalacjach-gazowych.pdf (277KB)